سرخس و اسلافش از مردم مرو بودند ، مادرش در هنگام حمل احمد از مرو برامد و امام در بغداد بسال 164 ه 780 م زاد ، و در آنجا نشو و نما كرد ، و در حفظ و جمع سنت كوشيد و امام محدثان عصر گشت . بكوفه و بصره و مكه و مدينه و شام و يمن سفرها كرد ، و از رجال معروف روايت حديث نمود ، و در بغداد از امام شافعى فقه خواند و مجتهد گرديد . امام احمد از علما و پارسايان و فقيهان و محدثان بزرگ بود ، كه در مسند خود در حدود سى تا چهل هزار حديث جمع كرد ، و هنگاميكه بمرد . كتب او 12 بار بود ، و امام شافعى ميگفت كه من در بغداد دانشمندتر و پارساتر ازو نديدم . در عصر مامون و خلفاى ما بعد ، حضرت امام را زدند و به زندان بردند تا به خلق قرآن قائل گردد ، ولى او نپذيرفت ، و با اين جهاد و مقاومت پيشواى جمعيتى بزرگ گشت ، و مذهب خود را بر اساس قرآن و سنت و اجماع و استحسان حال بنا نهاد ، و در سنه 241 ه 855 م در بغداد از جهان رفت . « 1 » از كتب او المسند در شش جلد طبع شده ، و التاريخ و الناسخ و المنسوخ و الرد على من ادعى التناقض فى القرآن ، و التفسير و فضائل الصحابه و المناسك و الزهد و الاشر به ( خطى ) و المسائل ( خطى ) و علل الحديث ( خطى ) هم ازوست . امام احمد مرد گندم گون نيكو روى دراز قامت سپيدپوشى بود ، كه موى سر و ريش را حنا ميزد ، او را 28 ماه به جهت امتناع بقول خلق قرآن در زندان افگندند ، و در سنه 220 ه رها شد ، و المتوكل او را گرامى داشت . « 2 » حضرت امام ابو حنيفه و مدرسهء فكرى او ابو حنيفه نعمان بن ثابت بن زوطى ( به ضمه اول و فتحه سوم ) بن ماه كه جدش در كابل و پدرش ثابت در نساء خراسان زاده بود . و زوطى از كابل به بردگى تيم اللّه بن

--> ( 1 ) - تاريخ التشريع الاسلامى 281 ببعد ( 2 ) - الاعلام 1 / 193 بحوالت ابن عساكر 2 / 28 و حليه 9 / 162 و صفة الصفوه 2 / 190 و ابن خلكان 1 / 17 و تاريخ بغداد 4 / 412 و البدايه 10 / 325 و غيره